Erzurum'un eski mahallelerinde evler bitişik nizam yapılmış, aralarında neredeyse boşluk yok. Burada bir binayı indirirken kendi duvarınızla değil, komşunun duvarıyla, hatta bazen onun temeliyle de ilgilenirsiniz. Yıkım kararını verdiğiniz an aslında iki yapının geleceğini birlikte düşünmeniz gerekir.
Erzurum'da Buna Dikkat
Yakutiye ve çevresindeki eski sokaklar dar, iş makinesi girişi çoğu zaman zor olur. Biz böyle sahalarda önce elle söküme başlar, büyük makineyi işin ilerleyen aşamasında sokarız. Bitişik duvarın arkasında kim oturuyor, o evin temeli nasıl kurulmuş, işe başlamadan önce bunu öğreniriz. Eski taş binalarda iki ev bazen aynı temeli, hatta aynı ara duvarı paylaşır. Böyle bir durumda kendi binanızı indirmek, komşu duvarın bir kısmını da taşımak demektir.
Kışın donmuş zemin de işi değiştirir. Toprak sertleşince titreşim daha uzağa taşınır, komşu duvarda çatlak riski büyür. Kış ayında yıkıma başlamadan önce zemini ve komşu yapıyı birlikte değerlendiririz, gerekirse işi ilkbahara bırakırız. Yapının yaşı da bir ipucudur: eski taş ve kerpiş duvarlar titreşime yeni betonarmeden daha hassastır, bunu işe başlamadan görmek gerekir.
Duvar ve Çatıyı Korumak
Komşuya bakan yüzü file ve iskeleyle kapatırız. Bu hem tozu tutar hem de düşen parçayı durdurur. İşe başlamadan komşu binanın mevcut çatlaklarını fotoğraflarız, iş bitince aynı yerlere tekrar bakarız. Böylece yeni bir çatlak çıkarsa kimin işi olduğu tartışma konusu olmaz.
Çatı da gözden kaçmaz. Bitişik evin çatı kiremidi ya da saçağı sizin binanıza taşıyorsa, yıkım başlamadan o kısmı ayrıca değerlendiririz. Çatıyı desteksiz bırakmak, duvardan daha çabuk sorun çıkarır. Bu tür detayları gözden kaçırmamak, işin sonunda size zaman kazandırır.
Önceden Haber Vermek
Komşuya önceden haber vermek işin en ucuz önlemidir. Siz de yıkım kararını aldığınızda önce yan komşularla konuşun, çalışma gün ve saatlerini onlara söyleyin. Duvara yakın yerde değerli bir eşya varsa önce onu kaldırmalarını isteyin. Küçük bir konuşma, iş bitince büyük bir anlaşmazlığı önler.
Komşuyla yapılan bu görüşmeyi not almanızı öneririz. Hangi gün başlanacağı, hangi duvarın etkileneceği yazılı olsun. Sözlü anlaşma zamanla unutulur, yazılı olan kalır.
Hangi Yapılarda Risk Daha Büyük
Her bitişik yapı aynı riski taşımaz. Taş ve kerpiş duvarlı eski binalar titreşime karşı daha hassastır, betonarme komşu bina genelde daha dayanıklı durur. Biz saha keşfine giderken önce bitişik yapının yaşını ve malzemesini not ederiz. İki yapı arasındaki kat farkı da önemlidir: alçak bir evin yanındaki yüksek bina indirilirken düşen malzeme komşuya daha kolay ulaşır. Siz bir yıkım planlarken sadece kendi binanızın durumuna değil, bitişiğindeki yapının yaşına ve malzemesine de bakın. Bu bilgi, hangi yöntemle söküme başlanacağını belirler. Belirsizlik varsa işe büyük makineyle değil, elle ve küçük aletlerle başlamak her zaman daha güvenlidir.
Dar Sokakta Makine Seçimi
Dar sokakta büyük paletli bir makine yerine kolu kısa, boyu sokağa uyan bir makine seçeriz. Kapı genişliği, sokağın dönüşü, üstteki elektrik hattı hangi makinenin gireceğini belirler. Bazen iş saha önünde değil, iki sokak öteden başlar: makineyi oraya park eder, molozu elle ya da küçük araçla taşırız. Bu işi yavaşlatır ama komşu duvarı korumanın bedeli budur.
Siz bir yıkım işine girişmeden önce sokağın genişliğini ve aracın geçeceği dönüşleri ölçün. Bu basit kontrol, gün sonunda makinenin sahaya giremediğini görmekten çok daha iyidir.
Tozun ve gürültünün nasıl azaltıldığını bu yazımızda anlattık. Komşu duvarları da hesaba katan bir yıkım planı için bize ulaşabilirsiniz.