Narman'a gidip kırmızı kayalıkları görenler önce Kapadokya'yı hatırlar. Oysa bu iki yer aynı şekilde oluşmamış, sadece benzer görünüyor. İkisinin hikayesi tamamen başka, biri ateşten biri sudan çıkmış. Erzurum'da bu kadar çarpıcı bir doğa parçasının az bilinmesi şaşırtıcı. Buraya gitmek için dağcı olmaya ya da özel bir ekipmana ihtiyaç yok, yol kenarından bakmak bile insanda kalıcı bir iz bırakıyor.
Kapadokya'dan Farkı
Kapadokya'nın temelinde volkanizma var. Erciyes ve Hasan Dağı gibi volkanların geçmişte püskürttüğü malzeme tüf tabakasını oluşturmuş, zamanla aşınıp bugünkü peyzajı bırakmış. Narman'daki yapı farklı bir hikaye anlatır. Burası esas olarak tortul, yani akarsuyun taşıyıp biriktirdiği kayaçtan oluşmuş. Kırmızı kumtaşı ve çakıltaşı katmanlarının aşınmasıyla şekillenmiş. Görünüşleri benzese de ortaya çıkış yolları aynı değil. Bu fark, bölgeyi gezen birinin ilk sorduğu soru oluyor, çünkü ikisi fotoğrafta birbirine çok benziyor. Gezmeden önce bu ayrımı bilmek işinizi kolaylaştırır, çünkü rehbersiz gezenler çoğu zaman iki oluşumu birbirine karıştırıyor.
Oluşumu Milyonlarca Yıl Sürmüş
Jeolojik olarak Pliyosen Çağ'a kadar dayanan bu oluşum, günümüzden 2,5 ile 3 milyon yıl önce başlamış. Akarsuların bir çökelme havzasına taşıdığı malzeme, sonra rüzgar ve yağmurla aşınmış. Bu aşınma dar vadileri ve sivri kuleleri bırakmış, bugünkü manzara böyle ortaya çıkmış. Bu kadar uzun bir sürede şekillenen bir yer, bir anda değil, adım adım bu görünümü almış. Bu süreç insan ömrüyle kıyaslanamayacak kadar uzun, bölgeyi gezerken gördüğünüz her çizgi aslında binlerce yılın izi. Böyle bir yeri gezerken acele etmemek gerekir, çünkü her kıvrım ayrı bir aşınma evresini gösteriyor.
Kırmızı Rengin Kaynağı
Renk kayadan geliyor, boyadan değil. Tortul kayaçtaki demir elementi oksitlenince kayaya kırmızı bir ton veriyor. Bu yüzden bölge 'Kırmızı Periler Diyarı' diye de anılıyor. Biz sahada toprakla çalışırken bu tür demirli toprağı sık görürüz, kuruyunca kızıla kaçan bir renk bırakır. Bu rengin ışıkla değiştiğini de söyleyelim, aynı kayalık sabah ve öğlen farklı bir ton verir.
Nerede, Nasıl Gidilir
Peribacaları Narman ilçe merkezinin güneyinde, Narman-Pasinler karayolunun 7. kilometresinde yer alıyor. Biz Erzurum'da çalışırken bu bölgeden sık geçeriz, yol kenarındaki kırmızı kuleler her seferinde dikkat çeker. Erzurum merkezden Narman'a giden biri yolun kıyısında bu yapıları rahatça görür, ayrıca bir patika ya da özel bir giriş aramaya gerek kalmaz. Çevredeki arazi tarım için kullanılıyor, peribacaları bu tarım alanlarının ortasında küçük kızıl adacıklar gibi duruyor. Aracınızı yol kenarına güvenli bir şekilde çekip birkaç adım yürümeniz yeterli, uzun bir tırmanış gerekmiyor.
Kimler İçin Uygun, Neye Dikkat Edilmeli
Burası ailece gidilebilecek, kısa süren ama etkisi kalıcı bir durak. Küçük çocuğunuz varsa kayalık kenarlarda elinden tutun, zemin her yerde düz değil. Fotoğraf çekmeyi seviyorsanız rahat yürüyecek bir ayakkabı giyin, toprak zaman zaman tozlu ya da çamurlu olabilir. En sık yapılan hata, buraya sadece birkaç dakikalık bir mola gözüyle bakmak. Oysa ışık değiştikçe kayalar farklı görünüyor, biraz zaman ayıran daha fazlasını görür. Bir diğer hata da kayaların üstüne çıkıp fotoğraf çekmeye çalışmak, bu hem tehlikeli hem de yüzeyi zedeliyor.
Koruma Altında Bir Doğa Parçası
Narman Peribacaları 2018 yılında Tabiat Anıtı ilan edildi. Bu, alanın milli park esaslarına göre korunduğu anlamına geliyor. Siz buraya gittiğinizde kayaların üstüne çıkmayın, aşınmayı hızlandırmayın. Bu kayalar milyonlarca yılda şekillendi, dikkatsiz bir adım küçük görünüp büyük iz bırakabilir. Oltu ilçesine yakın olması, aynı gezide iki durağı birleştirmeyi kolaylaştırır. Bölgenin başka bir doğal taşı için Oltu Taşı yazımıza bakabilirsiniz.
Ziyaret İçin Pratik Not
Buraya giderken mevsimi düşünün, kışın yol zaman zaman kapanabilir. Gün ortasında güneş kayaların kırmızı tonunu daha net gösterir. Fotoğraf çekecekseniz bulutsuz bir gün seçmeniz yeterli, özel bir ekipman gerekmez. Yanınıza su almanızı, çöpünüzü geri götürmenizi öneririz, burası hâlâ doğal ve bakımsız bir alan. Narman'a gitmeden önce yol durumunu sorup öğrenmeniz, boşa gidip dönmenizin önüne geçer.